Quy trình đúc tượng đồng tại xưởng
Nghề đúc đồng Đồng Quỹ làm theo lối thủ công truyền thống. Bốn công đoạn dưới đây là cách xưởng làm một bức tượng chân dung, từ nắm đất đến lúc giao cho gia đình.
1. Nặn phôi đất
Thợ dựng cốt bằng sắt, đắp đất sét lên, rồi dựng dần khuôn mặt theo ảnh. Giai đoạn này quyết định bức tượng có giống hay không.
Phôi đất cho phép sửa thoải mái: thêm đất vào, gọt đất đi, chỉnh gò má cao thấp. Vì vậy xưởng luôn mời gia đình xem phôi và góp ý trước khi chuyển bước.
2. Làm khuôn và đúc thô
Phôi đất đạt rồi thì lấy khuôn. Khuôn được nung cho khô kiệt, sau đó đồng nấu chảy ở lò được rót vào.
Tượng lấy ra khỏi khuôn lúc này còn thô: bề mặt ráp, có ba via, chưa ra nét mặt. Nhiều người lần đầu xem thấy nản, nhưng đây mới là một nửa chặng đường.
3. Chạm tỉa
Thợ chạm cầm đục đi lại từng chi tiết trên mặt đồng: khóe mắt, sống mũi, nếp môi, đường tóc, nếp áo. Đây là công đoạn tốn công nhất và cũng là công đoạn phân biệt xưởng làm kỹ với nơi làm nhanh.
Máy CNC có thể gọt được hình khối, nhưng không đi được những nét nhỏ quyết định thần thái. Xưởng làm bước này hoàn toàn bằng tay.
4. Chạm mài hồn
Bước cuối: mài, đánh bóng, xử lý bề mặt và làm màu. Mục đích không phải cho tượng bóng loáng, mà để ánh sáng đổ đúng chỗ trên gương mặt.
Cùng một bức tượng, làm màu khác nhau sẽ cho cảm giác khác hẳn — có bức trông nghiêm, có bức trông hiền. Xưởng chọn cách hoàn thiện theo tính cách người được tạc, sau khi nghe gia đình kể.
Vì sao không rút ngắn được
Thỉnh thoảng có khách hỏi làm nhanh hơn được không. Câu trả lời thật là: rút bớt khâu nào thì mất chất lượng ở khâu đó.
- Bỏ qua bước duyệt phôi, tượng đúc ra không giống thì phải làm lại từ đầu.
- Chạm tỉa vội, mặt tượng bị "đơ", nhìn là biết.
- Làm màu ẩu, vài năm sau bề mặt xuống màu loang lổ.
Xưởng thà báo thời gian dài hơn và làm đủ bước.
Mất bao lâu, theo dõi thế nào
Thời gian thường gặp: 30–45 ngày từ lúc chốt ảnh. Phục dựng từ ảnh cũ thêm khoảng hai tuần vì nhiều vòng duyệt hơn. Mỗi khâu xưởng chụp ảnh gửi Zalo báo tiến độ — gia đình không cần đến xưởng, không cần rành công nghệ. Khâu cuối cùng là lên màu, đúc chìm logo dưới đế và giao tận nhà, kiểm rồi mới trả tiền.
Xem tận nơi
Xưởng ở thôn Đồng Quỹ, xã Nam Tiến, huyện Nam Trực, Nam Định, rộng khoảng 5.000 m². Anh chị muốn xem thợ làm việc thì gọi trước một hôm, xưởng sắp lịch.